Nytt tema for sogelagsmøtet tysdag 13. oktober:
«Frå kraftstasjon til datasenter i Hellandsbygd» ved Asbjørn Birkeland.
Meir info om arrangement kjem på nettsida og i Ryfylke.
Frå kraftstasjon til datasenter i Hellandsbygd
sogelagsmøte
Industrikulturen i sogelaget
Endeleg er sogelaget i gang med haustsesongen. Tysdag inviterer vi til eit møte i Folkets Hus om det som alltid har vore viktig for Sauda sogelag: Kulturarven vår – i vid forstand.
«Kulturarv i fare» har Kulturvernforbundet i Noreg valt som tema for kulturverndagane dette året. Forbundet stiller spørsmål ved korleis vi vernar kulturarven for framtidige generasjonar, og kva kan vi saman gjere for å føre denne arven vidare.
Sogelaget vil rette søkjelyset mot vårt lokale særpreg dei siste hundre åra – industrikulturen og har sett som overskrift «Industrikulturen, verd å ta vare på?». Svaret gir seg på mange måtar sjølv. Meir spanande blir det vel når vi spør «Kva skal vi verne og korleis kan vi gjere det?»
Det er sandsbuen og tidlegare direktør ved Ryfylkemuseet, Roy Høibo, som skal freiste å svare på desse spørsmåla. I 2017 la han, på bestilling frå Sauda kommune fram eit forslag til kulturminneplan for Sauda kommune, eit 200 siders kompendium, «Kraftkultur og kulturkraft». Høibo kjenner både livet og kulturen som er knytt til saudahistoria. Og han veit korleis «ein gamal stor fabrikk», kraftstasjonar til fjells og ved fjorden og ikkje minst «Amerikanarbyen» på Åbøflatene saman har skapt ein kultur verd å ta vare på.
Så blir det ekstra spanande å høyre kva informasjonsdirektøren hos Eramet, Kåre Bjarte Bjelland og direktøren hos Saudefaldene, Eirik Daniel Fatnes meiner det er viktig å verne, og korleis dei vil gjere det. Dei er begge inviterte til å fremje sine synspunkt denne kvelden.
Tid for sogelagsmat, drøs og allsong blir også som vanleg sett av tid til. Ver velkomne til det første møtet i sogelaget etter sommarferien.
– Roar Lund
- Dato: Tysdag 8. september 2026
- Tidspunkt: kl 19:00
- Stad: Folkets Hus, Storesalen
- Sogelagsmat. Entre: 150 kr. Billettsal berre på nett (saudakultur.no) eller på biblioteket.
Historia om Maldal i sogelaget
Tysdag inviterer Sauda sogelag medlemmane i laget til det årlege vårmøtet. Ferda går denne gongen til garden Mjelkestølen i Maldal. Det er Vegard Mjelkestøl, tidlegare kjend som Vegard Birkeland Rød, som no driv garden.
Mjelkestølen er eit av dei tre bruka i Maldal. Garden er faktisk det høgstliggande av alle gardane i Sauda, heile 420 meter over havet, ifølgje bygdebokforfattaren Arnvid Lillehammer. Men det er ingen kunst å kome seg heilt fram til garden. Han ligg like ved den øvste parkeringsplassen i Maldal.
Vegard vaks opp på Andersengja i Sauda, men i 2002 kjøpte han Mjelkestølen av bestefar Sigurd Birkeland, og frå 2004 har han budd og drifta fjellgarden med kyr, sauar og hestar. Vegard kjenner historia til alle dei tre Maldals-gardane, og den historia har han lova å dele med oss. Det er det god grunn til å sjå fram til.
Ta med stol, kaffitermos og noko godt å bite i. Og skulle vêrgudane svikte oss, er vi alle inviterte til å kome inn i den romslege verkstadhallen på garden.
Ver velkomne til medlemsmøte i Mjelkestølen tysdag 2. juni.
– Roar Lund
- Dato: Tysdag 2. juni 2026
- Tidspunkt: kl 1700
- Stad: Maldal 217, Sauda. Lenk til kart her.
Avisa Ryfylke i sogelaget
Tysdag er lokalavisa vår tema på sogelagsmøtet i Folkets Hus. Om ein liten månad er det hundre år sidan «Ryfylke. Avisa for Indre Ryfylke» kom ut for første gong. I det høvet har Lars Olav Fatland tatt på seg oppgåva med å skrive hundreårssoga til avisa. Den har han kalla «Skrivne ord set spor».
Saudabuen kunne lese førsteutgåva av Ryfylke 5. juni 1926. Juni 2026 blir jubileumsmånaden markert med «ope hus» i redaksjonslokala, medan jubileumsboka i følgje redaktøren i avisa, Ingvil Bakka, kjem ut «utpå hausten ein gong».
Difor er dei privilegerte dei som kjem på sogelagsmøtet denne gongen, for dei vil alt no få eit innblikk i den lokale avishistoria, slik Lars Olav ser ho, og slik han har skrive ho.
Så er Lars Olav ein så erfaren sogelagsmann at han veit han skal dele foredraget sitt i to, sånn omtrent på midten, slik at det blir tid til både sogelagsmat og drøs. Og som vanleg blir møtekvelden innringa av glad allsong, sikkert nokre vårsongar denne gongen.
Så må det enda ein gong presiserast: Billettsal berre på saudakultur.no og på biblioteket.
Ver velkomne til siste opne sogelagsmøtet denne våren..
– Roar Lund
- Dato: Tysdag 12. mai 2026
- Tidspunkt: kl 19:00
- Stad: Folkets Hus, Storesalen
- Sogelagsmat. Entre: 150 kr. Billettsal på biblioteket og på saudakultur.no
Finn Våga i sogelaget
I 1962 etablerte Stavanger Aftenblad seg med distriktskontor i Sauda. Journalisten Oddvar Lavold fekk kontorplass i Rådhusgata 15, vegg i vegg med nr. 17, der urmakar Jensen huserte. Slikt hugsar godt vaksne saudabuar. Men etter nokre tiår forsvann både både journalist og kontor frå Indre Ryfylke. Kva skjedde? Det kan best Finn Våga svare på, for han har rekorden blant aftenbladjournalistane i Sauda – han kom i 1985 og drog ut fjorden i 1993. Det skulle bli åtte år, det. Når vi spør kvifor han blei her så lenge, svarar han noko kryptisk: kanskje fordi eg likte meg så godt i industribygda?
Det er ikkje hans ord at han seinare gjorde «karriere» i avishuset. Der har han vore både redaksjonssjef og tillitsvald. Han har til og med sete i landsstyret i Norsk journalistlag og i konsernstyret til dei som eig Aftenbladet, Schibsted AS. Så må det også nemnast at Finn har skrive bok om «Rørsla som bygde Sauda» – ei særs viktig bok for dei som vil kjenne arbeidsfolks historie i Sauda.
Som ein lett forstår, er det med solid fagleg og kulturell bagasje Finn Våga kjem til sogelagsmøtet tysdag. Og kanskje blir det lettare for oss å forstå kvifor Sauda heilt har forsvunne ut av interessefeltet til distriktsavisa vår.
Finn har kalla foredraget sitt «Lim og lupe» – ein spanande tittel. Dei som vil høyre kva Finn Våga har å seie tysdag, må skunde seg å kjøpe billettar på saudakultur.no eller på biblioteket. Så kan dei møte fram i Storesal på Folkets Hus. Der blir det både allsong og drøs, pluss sogelagsmat rundt runde bord.
– Roar Lund
- Dato: Tysdag 21. april 2026
- Tidspunkt: kl 19:00
- Stad: Folkets Hus, Storesalen
- Sogelagsmat. Entre: 150 kr. Billettsal på biblioteket og på saudakultur.no
