Blå skilt i sentrum

– Eg er så imponert over Sparebankstiftelsen som deler ut pengar på denne måten og gjer det muleg å få gjennomført ulike lokale prosjekt i Sauda. Dette motiverer, seier styreleiar Aslaug Astad.

Sogelaget vil bruka våren og hausten til å vedta og få godkjent ein skiltplan og avtala med grunneigarar. Nå avdøde Torgeir Vetti og Lars Viland sitt temahefte frå 1999, Tre gater på Øyra, blir truleg brukt som inspirasjon.

– Det er mange aktuelle bygg, men det er også viktig at det ikkje går ”inflasjon” i dei blå skilta, forklarer ho. Målet er at skilta blir sett opp i haust, mest sannsynleg utpå seinhausten.

Ryfylke skreiv om dei nye tildelingane for 2021 frå sparebankstiftinga.

Kvifor blå skilt på Øyra?

Sogelaget er oppteken av både den materielle og den immaterielle kulturarven til Sauda. Det materielle handlar mellom anna om å ta vare på dei fysiske kulturminna våre, slik som bygningsmiljøet på Øyra. Den immaterielle delen er forteljingane om det som skjedde i og rundt bygningane – slik som kven som budde der, korleis bygningane blei brukt og liknande. Formidling av den immaterielle kulturarven kan skje på ulike måtar. Sogelaget gir ut sogelagshefte kvart år, og i 1999 gav me ut temaheftet «Tre gater på Øyra». Ein annan måte å formidla på, som sogelaget har god erfaring med, er skilt og informasjon ved sida av det fysiske kulturminnet. Slik kan ein også nå ut til ei ny og større målgruppe.

Nasjonal verdi

Øyra er eit område av nasjonal interesse. Det har Riksantikvaren slått fast ved å peika ut Øyra (saman med Åbøbyen) til såkalla NB!-område. Grunngjevinga for at Øyra høyrer til på den eksklusive lista til Riksantikvaren finn ein i kulturminneplanen til Sauda:

Store delar av sentrum i Sauda blei bygt ut i eit stutt tidsrom mellom dei to verdskrigane. Dette førte til eit heilskapleg bygningsmiljø med innslag av viktige monumentalbygg som i stor grad har autentisiteten i behald. Sauda sentrum har nasjonal verdi som industristad.

Kommuneløkka, 1930-tallet (Foto: https://gamlesauda.wordpress.com/)

Lokal verdi

Like viktig som den nasjonale verdien er den lokale. Øyra, eller «byn» som mange kallar sentrum, er eit kulturmiljø som alle i Sauda har eit nært forhold til. Området er rammene for dei uformelle og kvardagslege møta mellom saudabuar på handel – og for dei store anledningane med talar og møte på festdagar og viktige arrangement. Dette gir Øyra høg lokal verdi, og er truleg til eit av dei viktigaste kulturmiljøa for saudabuen. Øyra er slik viktig for vår identitet som saudabuar.

Stortingsmelding 16 (2019–2020), «Nye mål i kulturmiljøpolitikken» seier dette om verdien av kulturmiljø:

Kulturmiljøpolitikkens generelle verdigrunnlag er basert på at kulturmiljø representerer både miljømessige, kulturelle, sosiale og økonomiske verdier. Det har betydning for enkeltmenneskers identitet, trivsel og selvforståelse. Det gir steder særpreg og egenart og er en ressurs for lokalsamfunns- og næringsutvikling.

Kulturmiljøet – det historiske bygningsmiljøet på Øyra – er slik ein ressurs for næringsutvikling i Sauda. Me trur det er eit større potensiale her enn det som er henta ut i dag, og at skilting og styrking av historia og særpreget til Øyra kan vera med auka attraktiviteten til Sauda sentrum.

Folkeopplysing

Di meir kunnskap me har, di meir verdset me det me har. Formidling av informasjon og forteljingar er med å auka verdien av kulturarven vår. Det gjer at me kan sjå ting med nye auge og eit nytt perspektiv, og det kan vera med å auka stoltheita til det me har, og slik styrka identiteten til området.

Rådhusgata sett frå sør. Ukjend år og fotograf.

Me trur at forteljing om Øyra – kvifor det ser ut slik det gjer, kva har skjedd her, korleis har det sett ut – vil vera av interesse for mange.

Målgrupper

Det er fleire målgrupper ein ønskjer å nå: Folk som eig hus på Øyra, folk i Sauda elles, turistar og andre besøkande. Dei to første gruppene er sjølvsagt viktige å nå – både for å auka kunnskapen om lokalhistoria, men òg for å gjera folk medvetne på kva kulturminneverdiar dette området har. Når det gjeld den siste gruppa – turistar og besøkande – er det viktig å gi dei ein best mogleg presentasjon av historia til Øyra og bygningane her. Me trur også denne gruppa vil vera ei viktig satsing for Sauda: Kulturarvturisme er i vekst – undersøkingar viser at det er ikkje nok med fin natur, ein må også tilby interessante kulturmiljø og formidla lokal historie.

Skilting

Me ønskjer å setja opp blå skilt på 10 bygningar på Øyra. Grunnen til at me ønskjer å bruka dei blå skilta er at desse er god kjende over heile landet, og blir assosiert med historie, kulturarv og kvalitet.

I tillegg til skilta ønskjer me å trykka opp ei brosjyre som kan delast ut til besøkande, og som butikkane kan ha framme på disken. Tanken er at besøkande til Sauda (også saudabuen sjølv) kan gå ei kulturhistorisk vandring i sentrum. Me vil også leggja ut informasjon på nettsida vår, slik me gjorde med skiltløypa i Åbøbyen: https://sauda-sogelag.no/abobyen/

Årsmelding for Sauda sogelag 2020

Årsmøtet vart avvikla 14. februar 2020 på Eldresenteret. 128 tilhøyrarar var til stades.

Desse har sete i styret i 2020:

Leiar: Aslaug Astad (valt i 2020)
Nestleiar: Jan Ringstrand (valt i 2019)
Kasserar: Berit Saua (valt i 2020)
Skrivar: Roar Lund (valt i 2019)
Styremedlem: Marit Rusten Birkeland (valt i 2020)
Styremedlem: Liv Kari Solli (valt i 2020)
Varamedlem: Wenche Johnsen (valt i 2019)
Varamedlem: Kristoffer Nødland (valt i 2019)
Revisor: Bernt Egil Strømme (valt i 2019)
Valnemnd: Marie Grindheim (valt 2020) og Ruth Klungtveit (valt i 2019)

I skriftstyret, som ikkje er vald av årsmøtet, har desse sete: Roar Lund (leiar), Aslaug Tangeraas, Kirsten Hellerdal Fosstveit, Sigmund Andersen, Wenche Pleym og Lars Olav Fatland. Lars Olav og Aslaug går no ut av skriftstyret, og vi takkar dei for det arbeidet dei har gjort for årsskriftet.

Årsskriftet for 2020 er den 40. årgangen. Salet har vore særs godt, og vi har berre få eksemplar igjen. I samband med at Åbøbyens venner førebudde eit større arrangement i juni, gav vi ut eit ekstrahefte med artiklar om Åbøbyen frå tidlegare årsskrift. Salet var så godt at vi måtte bestille eit ekstra opplag. Av dette opplaget har vi difor mange hefte att.

Også i 2020 takkar vi kjøkkengjengen for innsatsen på lagsmøta. Marit Rusten Birkeland (leiar), Laila Hoftun,  Martha Brit Fløgstad , Eli Halvorsen og  Laila Solland Hardeland.

Anne Brit Solland ønskte ikkje attval etter 19 år i styret. Vi takkar henne for lang og verdfull innsats for Sauda sogelag.

Laget har 212 medlemer pr 31.12.2020.

Sauda sogelag har eit æresmedlem: Aslaug Astad. Vårt andre æresmedlem, Bjørg Oftedal, døydde 26. februar 2020. Aslaug skreiv minneord om Bjørg i Ryfylke og i årsskriftet.

I 2020 har vi hatt 12 styremøte. Styremøta har vore prega av koronapandemien. Styret hadde klart eit årsprogram og førebudd fleire medlemsmøte, for så å måtte endre planane og, diverre, utsetje og avlyse dei fleste møta. Vi har berre fått avvikla desse medlemsmøta:

14. februar «Ei historie om far min – Dr Olav Gramstad» ved Sigved Gramstad og årsmøte i Sauda sogelag. 128 tilhøyrar.
18. august «Samuel Tveit – slik eg møtte han» ved Ole Hovland. Møte ute på Tinghaug i samarbeid med «Interessegruppa for Samuel Tveit». Møtet var berre for medlemmar. 52 medlemmer var til stades.
29. september «Parken i Åbøbyen». Ved Kirsten Hellerdal Fosstveit og Odd Magne Lønset. Av smittevernomsyn blei møtet avvikla i Storesalen på Folkets Hus. Også dette møtet var ope berre for medlemmar på grunn av koronapandemien. Vi var 57 til stades. Erfaringa med dette møtelokalet var så gode at styret ønskjer å halde fram med å ha medlemsmøta her.
20. oktober «Det er lett å lyga når det er langt heim» ved Borghild Gramstad i møteserien «Kor vart dei av?». Borghild samla 76 tilhøyrarar i Storesalen på Folkets Hus. Møtelyden blei spurd om dei ville sogelaget skulle halde fram med å møtast på Folkets Hus. Dei svara med ei kraftig klappsalve.

Elles

Aslaug Astad er styremedlem i styret for Rogaland historielag. Ho er og  redaksjonsmedlem i Lokalhistorisk årbok for Rogaland.

Aslaug er også varamedlem i styret for Landslaget for lokalhistorie.

Jan Ringstrand har vore sogelaget sin representant i styret for stiftinga Sauda lokalarkiv.

I august møtte styret 97 år gamle Hans Olav Riddervold på Sauda Fjordhotell for å takke for ei gåve til sogelaget på 10 000 kroner. Møtet er omtalt i Rogaland historielag sitt medlemsblad SydVesten.

Styret har sett opp skilt ved Kvekerkyrkjegarden i Åbøbyen i tillegg til skiltløypa som var ferdig i 2019. Styret har også tatt på seg nokre helgevakter  på Industriarbeidarmuseet etter ynskje frå leiinga ved Ryfylkemuseet.

Arnvid Lillehammer har overlate  den lokalhistorisk boksamlinga si til sogelaget.

Anne-Brit Solland har tatt på seg å vere IT-konsulent og Face Book-ansvarleg etter at ho har gått ut av styret.

Kirsten Hellerdal Fosstveit er ansvarleg for heimesida vår.

Styret har sendt brev til kommunen om dei manglande trea i Wergelandsveien ved Sauda klubb.


Sauda, mars 2021

Roar Lund, skrivar

 

 

 

Luke 24 – GOD JUL!

Årets julekalender frå sogelaget er utvalde bilete med motiv frå Sauda. Bileta er frå samlinga til forlaget Mittet & Co, og digitalisert og publisert av Nasjonalbiblioteket.

Dagens bilete

Dagens bilete er frå Åbødalen.

Klikk på biletet for å sjå det i større format.

Skriv gjerne ein kommentar om du har fleire opplysningar om biletet!


Sauda sogelag ønskjer med dette alle ei god jul!

Luke 23

Årets julekalender frå sogelaget er utvalde bilete med motiv frå Sauda. Bileta er frå samlinga til forlaget Mittet & Co, og digitalisert og publisert av Nasjonalbiblioteket.

Dagens bilete

Dagens bilete viser eit parti av vegen mellom Sauda og Saudasjøen.

Klikk på biletet for å sjå det i større format.

Skriv gjerne ein kommentar om du har fleire opplysningar om biletet!