Tysdag vil det handla om amerikabrev i sogelagsmøtet på Folkets Hus, både dei breva som utvandra saudabuar sende frå Montana, og breva som dei her heime sende til saudabuar i den same staten.
Øystein Kirchner Gjerding bur i Oslo, men har familierøter både på Djuv og på Herheim. For ti år sidan imponerte han stort då han fortalte møtelyden i sogelaget om saudabuar som var med på gullrushet i Alaska dei første to tiåra av førre hundreår. No har han kome over brev som mellom andre oldemora hans, Elen Gurina Herheim, gift Amdal, skreiv til bror hennar Elias mellom 1908 og 1915. Breva Gurina og andre i familien sende fortel om liv og lagnad på gardane frå Teig og innover til Austarheim, om kristenliv og festing i bygda, om sladder og slarv. Og blir rykta for stygge, har Øystein lova å anonymisere kvar einaste villfaren røvar. Men mest av alt handlar breva om kvardagen, om livet på Herheim og på dei nærmaste gardane.
Så er det naturleg å også gje plass til dei breva som gjekk den andre vegen – det er jo dei som er «amerikabreva» i tradisjonell forstand. Roar Lund har fått tilgang på heile førti brev send frå Montana mellom 1910 og 1921, mest alle skrive av Oskar Fløgstad til «kjære moder og alle der heime». Han var bror til Olav Kristen Fløgstad, i Sauda best kjend som O.K. Fløgstad. O.K. tok vare på breva, og så har dei blitt i familien etter at han døydde. I breva skriv Oskar om saudabuar han reiser saman med og alle dei han trefte på «over there», om ein evig jakt etter arbeid, om andre i familien som er i den same staten samstundes, og, som det gjerne heiter, om mykje anna spanande.
Vi i sogelaget trommar altså saman til eit skikkeleg «Montanamøte» i Folkets Hus, Storesalen i samband med at vi markerer at det er 200 år sidan utvandringa frå Norge til Amerika starta. Og så blir det som vanleg både allsong og noko å bite i. Ver velkomne til nok eit «amerikamøte» i sogelaget.
– Aslaug Astad
- Dato: Tysdag 4. november 2025
- Tidspunkt: kl 19:00
- Stad: Folkets Hus, Storesalen
