Bli med sogelaget til Bakka på måndag!

Måndag går sogelaget sin vårtur til Bakka – i sommarvêr, skal vi tru vêrmeldinga. Då vil Egil Bakka og Rønnaug Foss Alsvik ta imot medlemane i Sauda sogelag på tunet. Han vaks opp på garden frå 1943 og like til han reiste til Bergen for å studere om lag tjue år seinare. No er det niesa Rønnaug som eig garden. Ho driftar ikkje garden på Bakka, men har gard i Strand kommune. Om sommaren har ho sauane sine på Bakka. Mange kjenner Rønnaug som visesongar, og ho har lova å ta ein trall eller to for dei som tek turen opp svingane inst på Espeland og fram til Bakkagarden. Så let ho onkelen, Egil, som no bur i Trondheim, ta føre seg sjølve gardshistoria. Han vil fortelje om korleis livet på garden var på 1950-talet, då sauehaldet gav familien det økonomiske grunnlaget.

Og som mange gardbrukarar fekk erfare på den tida; sauar, nokre kyr og litt vedhogst gav ikkje dei inntektene som familien trong. Dermed blei bonden på Bakka ein av dei mange sauebøndene i Sauda som kombinerte sauehaldet med jobb på smelteverket. Den historia kjenner Egil Bakka, og den vil han dele med medlemene i Sauda sogelag.

Som vanleg har vore på vårmøta til sogelaget, må dei som kjem ha med mat og drikke sjølve, og helst ein liten campingstol. Det uvanlege er at det ikkje er planlagt allsong denne ettermiddagen. Songen står «gardkjerringa» på Bakka, Rønnaug Foss Alsvik for. Ver velkomne måndag ettermiddag.

Brødrene Selvik i sogelaget

Tysdag 24. april kjem Nikolai Selvik i sogelaget for å fortelje om bedrifta han og broren Olav starta i 1967. Det heile  begynte med at saudabuen Njell Lofthus vart kalla til misjonær i Afrika. Den gravemaskinen han eigde, kunne han nett ikkje ta med seg på misjonsmarkene. Han måtte selje Brøyten sin før han fór av garde. Nikolai og Olav fekk ein moglegheit dei ikkje sa nei til. Brørne sleit nok ikkje lenge med å finne namn på føretaket – det måtte bli Brødrene Selvik.

Og resten er historie, heiter det gjerne. Og det er den historia Nikolai Selvik vil fortelje: Om dristig satsing, hardt arbeid, opp- og nedturar og stadig slit for å halde hovudet over vatnet dei ti første åra, seinare for å sikre ein stadig større arbeidsstokk sikkert arbeid året gjennom.

Nikolai Selvik kan bedriftshistoria si. Han var sjølv dagleg leiar i 25 år. No gler han seg over at bedrifta han var med å starte for femtiein år sidan har 43 tilsette – fem av dei er barn og barnebarn til Brødrene Selvik. Det gror i grøftene etter den første Brøyten.

Så det kan vere mykje å synge for på sogelagsmøtet på tysdag. Med litt sogelagsmat attåt. Ver velkomne.

Roar Lund

Kulturvern i sogelaget

Tysdag vitjar Roy Høibo Sauda sogelag. Det er han som har skrive framlegget til kulturminneplan for Sauda, «Kraftkultur og kulturkraft». På oppdrag frå kommunen har han levert eit fagleg innspel til kommunestyret, som seinare skal behandle og vedta den nye kommuneplanen.

Roy vil fortelje kvifor han meiner det er viktig å ta vare på kulturminne. Sauda er kulturhistorisk ein særs interessant kommune, på mange måtar unik, seier han, og legg til at kultur og kulturminne legg verdiar til staden. Difor er forvaltning av kulturminna i Sauda så viktig.

Så vil Roy fortelje korleis han har jobba med planen, og kva han synest det er viktigast å verne for oss som bur i kommunen, og, ikkje minst, dei som kjem etter oss. Han er naturlegvis open for både spørsmål og kommentarar.

Og tru om ikkje sogelagsmaten snart er eit kulturminne vel verd å verne, saman med den obligatoriske allsongen? Ver velkomne til eit viktig kulturminnemøte i sogelaget.

Roar  Lund


På eldresenteret (Høllandstunet), tysdag 20. mars kl 19:00.

Gullgraving i sogelaget

I byrjinga av førre hundreår reiste saudabuar i flokk og følgje for å grave etter gull i Alaska. Den største flokken hadde røter i Hellandsbygd, men også andre grender i kommunen var godt representerte. Dei reiste via Montana og tok seg derfrå vidare til Douglas i Alaska. Kring 1920 var gullrushet frå Sauda for det meste over, og dei fleste drog tilbake til gamlelandet, nokre rikare på gods, alle rikare på erfaringar.

Saudabuar som gullgravarar i Douglas Alaska. Fotografiet er frå mellom 1906 og 1910. Originalen tilhøyrer Vrål Øverland. Framme frå venstre: Ivar Handeland, ukjend (mogleg ein frå Moatre). Bak frå venstre: Amund V. Øverland, Østen O. Årthun, ukjend

Dette er det Øystein Djuv-Stiansen som fortel.  I 2014 vitja han, saman med nære slektningar frå Sauda, gruvebyen i Alaska på jakt etter opplysningar om oldefaren, Østen Olsen Årthun (Djuv) og andre saudabuar. Mykje av det han fann, står å lese i Årsskrift for Sauda sogelag 2016. Og meir vil nok kome tysdag når Øystein Djuv-Stiansen vitjar sogelaget på Eldresenteret.

Men kanskje har andre i Sauda noko å fortelje om slektningar som drog vest for å grave etter gull i Alaska-gruvene. Eg har namnet på 26 unge menn. Mange kom frå Herheim, dei skulle eg gjerne visst meir om.

Djuv- Stiansen har med seg eit rikt biletmateriale frå gullgravartida. Dei fleste personane på bileta veit han kven er, men nokre av dei treng han hjelp til å identifisere. Han vil setje pris på all mogleg hjelp frå dei som kjem på møtet.

Så er det også tid for årsmøte i Sauda sogelag, det er oftast raskt avvikla. Og ingen treng uroa seg før valet, valnemnda har den saka under full kontroll. Det har også kjøkkengjengen, som også i 2018 byr på velsmakande sogelagsmat. Ver velkomne.

Roar Lund


Tid og stad: Kl 1900 på Eldresenteret (Høllandstun)